بابه‌تی کوردیبازرگانی و بزنس

رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان و داھاتووی بازرگانیی جیھانی

دانا ابراهیم 2019/1/20

رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان و داھاتووی بازرگانیی جیھانی

رێکخراوی پێشه‌نگ ئه‌و رێکخراوه‌یه‌، به‌ ھۆی که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ شێوازه‌کانی نوێی به‌ڕێوه‌بردن و ھه‌روه‌ھا ته‌کنۆلۆژیا خێراکان، به‌شێوه‌یه‌کی سه‌رسوڕھێنه‌ر کاریگه‌ری و ده‌ستکه‌وتی زۆر زیاتره‌ (لانی که‌م ده‌ جار زیاتره‌) له‌ رێکخراوه‌ رکابه‌ره‌کانی.

ئه‌م پێناسه‌یه‌ یه‌که‌م جار له‌ لایه‌ن «سه‌لیم ئیسماعیل»ـه‌وه‌ به‌کار ھێنراوه‌ که‌ یه‌کێک له‌ به‌ڕێوه‌به‌رانی پێشووی کۆمپانیای «یاھو»، یه‌کێک له‌ بنیاتنه‌رانی زانکۆی سینگیولاریتی ئه‌مریکا و نووسه‌ری پڕفرۆشترین کتێبه‌ له‌ سایتی ئامازۆن به‌ ناوی رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان له‌ ساڵی ٢٠٠٨دا.

بۆچی رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان؟

ده‌یود رۆز، بازرگانی به‌ناوبانگی ئه‌مریکی ده‌ڵێت: ئه‌و بازرگانیه‌ی دیزاین کراوه‌ بۆ سه‌رکه‌وتن له‌ سه‌ده‌ی بیستدا، چاره‌نووسی شکسته‌ له‌ سه‌ده‌ی بیست و یه‌کدا. ئه‌مه‌ش به‌ ھۆی پێشکه‌وتنه‌ خێراکانی ته‌کنۆلۆژیا جۆراوجۆره‌کانه‌ که‌ بوونه‌ته‌ ھۆی گۆڕانکاری به‌ربڵاو له‌ ھه‌موو بواره‌کانی کار و بازرگانیدا.

چه‌نھا پیشه‌ی وه‌کوو وێنه‌گری له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵێکدا له‌ بازرگانیه‌کی «ئه‌نه‌لۆگ»ه‌وه‌ شێوه‌گۆڕانی به‌سه‌ردا ھات بۆ پیشه‌یه‌کی ته‌واو دیجیتاڵ و بووه‌ ھۆی مایه‌پووچیی کۆمپانیایه‌کی گه‌وره‌ی وه‌کوو کۆداک. له‌ لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ بووه‌ ھۆی سه‌رھه‌ڵدانی چه‌نھا کۆمپانیای بچوکی وه‌کو ئینستاگرام(به‌١٣فه‌رمانبه‌ره‌وه‌) که‌ ھه‌موو پیشه‌ی وێنه‌گریی به‌ شه‌وێک وه‌رچه‌رخاند و پاشان به‌ نرخی یه‌ک ملیار دۆلار فرۆشرا به‌ کۆمپانیای فه‌یسبوک!

له‌ سه‌رێکه‌وه‌ گۆڕانکاری یه‌کجاریی ھێنا به‌سه‌ر ھه‌موو پیشه‌ی به‌ته‌مه‌نی گه‌شتیاری و ھوتێلدا و بووه‌ ھۆی سه‌رھه‌ڵدانی کۆمپانیایه‌کی پێشه‌نگی وه‌کوو airbnb و دابین بوونی داھاتی چه‌نھا ملیۆن که‌س له‌ ته‌واوی جیھاندا. به‌ڵام له‌ سه‌رێکی دیکه‌وه‌ ملیارھا دۆلار زیانی گه‌یانده‌ ئه‌و ھوتێلانه‌ی له‌سه‌ر شێوازی پرتوکاوی کۆن کار ده‌که‌ن.

نمونه‌یه‌کی ژێره‌وژور بوونێکی دیکه‌ له‌ بواری گواستنه‌وه‌دا، کۆمپانیای ئۆبه‌ری ئه‌مریکیه‌ که‌ له‌ ساڵی ٢٠٠٨ دا به‌ بیرۆکه‌ی دوو گه‌نجی خوێندکار بنیات نرا و بریتی بوو له‌ ھاوبه‌ش کردنی که‌ره‌سته‌ی ھاتوچۆی تاکه‌که‌سیی بۆ گواستنه‌وه‌ی نه‌فه‌ر وه‌کوو جێگره‌وه‌یه‌کی ته‌کسی ئاسایی. ئه‌م بیرۆکه‌ زۆر ساکاره،‌ له‌سه‌ر بنیاتی ئابووریی ھاوبه‌شیی بە درووشمی «ئه‌وه‌ی به‌کاری ناھێنیت ھاوبه‌شی بکه‌ و داھات به‌ده‌ست بھێنه‌» له‌ ھه‌موو وڵاتانی جیھان رووبه‌ڕووی پێشوازیه‌کی گه‌رم بوه‌ته‌وه‌.

ئه‌و گۆڕانکاری و پێشکه‌وتنه‌ زۆر خێرایانه‌ی ئێستا له‌ بواری ئینته‌رنێت، مۆبایلی زیره‌ک، درۆن، پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی، بیری زیره‌ک، ته‌کنۆلۆژیای زینده‌وه‌ری و نانۆ ته‌کنۆلۆژیا خه‌ریکه‌ رووده‌دات، له‌ ده‌ ساڵی داھاتوودا رواڵه‌تی ئه‌مڕۆی جیھان به‌ گشتیی ده‌کاته‌ رواڵه‌تێکی دیکه‌. ئه‌و رێکخراوه‌ و کۆمپانیانه‌ی ئه‌م گۆڕانکاریانه‌ له‌به‌رچاو نه‌گرن به‌ زووترین کات به‌ ده‌ستی ستارتاپ و کۆمپانیا پێشه‌نگه‌کان وه‌لا ده‌نرێن و به‌یه‌کجاری له‌ گۆڕه‌پانی بازرگانی ناوخۆ و جیھانی ده‌سڕێنه‌وه‌.

خاڵێکی زۆر گرنگ که‌ ده‌بێ ئاماژه‌ی پێ بدرێت ئه‌وه‌یه‌ توانا و ھێزی ئه‌و ته‌کنۆلۆژیانه‌، ھه‌موو ساڵێک دووجار ده‌بێته‌وه‌ و به‌ره‌ی داھاتوو له‌سه‌ر بنه‌مای به‌ره‌ی پێشکه‌وتووی ئه‌مڕۆ پێک دێت . ئه‌م گه‌شه‌ کردنه‌، روانگه‌یه‌کی زۆر به‌رینتره‌ له‌وه‌ی بیر و وێناکردنی راسته‌ ھێڵی مێشکی ئێمه‌ بتوانێت تێ بگات له‌ ئه‌و ئاڵوگۆڕانه‌ی ئه‌م ته‌کنۆلۆژیانه‌ به‌ دی ده‌ھێنن. له‌سه‌ر ئه‌م گه‌شه‌ روانگه‌یه‌وه‌‌ ناوی ئه‌م جۆره‌ ته‌کنۆلۆژیانه‌ ده‌نرێت پێشه‌نگ.

لێره‌دا خاڵی گرنگ بۆ تێگه‌یشتن له‌ کارلێکی رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان، توانایی پێشزانینی داھاتوو و شیکاریی گۆڕانکاریه‌ به‌رین و خێراکانی ھه‌موو بواره‌کانی ژیانی رۆژانه‌ی جه‌ماوه‌ره‌.

بۆ نموونه‌ چه‌نھا ساڵ پێش، به‌ ھاتنی یه‌که‌مین مۆبایل زۆرینه‌ رایان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بوو ئه‌م که‌ره‌سته‌ به‌س بۆ که‌سانی خاوه‌ن داراییه‌ و ناپێویستێکه‌ به‌س بۆ خستنه‌ رووی ده‌وڵه‌مه‌ندی خاوه‌نه‌که‌ی.

ھه‌رچه‌ند ئه‌م بۆچوونه‌ ره‌گێکی له‌ راستیدابوو و به‌ ھۆی نرخی زۆر به‌رز و قه‌باره‌ی گه‌وره‌ و به‌کارھێنانی سنوورداره‌وه‌ کاریگه‌ریه‌کی کارای نه‌بوو له‌ کۆمه‌ڵگادا. به‌ڵام خاڵه‌ گرنگه‌که‌ ئه‌وه‌ بوو جه‌ماوه‌ر و ته‌نانه‌ت پسپۆڕان له‌ توانایاندا نه‌بوو پێشبینی داھاتووی ئه‌م که‌ره‌سته‌یه‌ بکه‌ن و ئه‌وه‌ش بووه‌ ھۆی ئه‌وه‌ی تێگه‌یشتنی ژماره‌یه‌کی که‌می رێکخراوی پێشه‌نگ له‌ ھێزی شاراوه‌ی ئه‌م ته‌کنۆلۆژیا، نازناوی به‌ناوبانگترین به‌رھه‌مھێنه‌رانی مۆبایلیان بۆ ده‌سته‌به‌ر بێت.

به‌ پێی نوێترین ئاماره‌کان له‌ ئێستادا زیاتر له‌ ٧٠%ی رێژه‌ی دانیشتوانی جیھان (واته‌ نزیکه‌ی ٥ ملیار که‌س) خاوه‌نی مۆبایلن و ٥٠% ھێڵی ئینته‌رنێتیان له‌به‌رده‌ستدایه‌. پێشبینی ده‌کرێت ئه‌م رێژه‌یه‌ تا ساڵی ٢٠٢٠ بۆ ٩٠% به‌رز ببێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ش ئەوەیە که‌ رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان به‌ باشی لێی ئاگادارن و له‌ ئێستاوه‌ بازرگانی و سوودی فراوان به‌ ھه‌ڵسه‌نگاندنی پێویستیه‌کانی به‌کارھێنه‌ران، پێک ده‌ھێنن.

بیری راسته‌ھێڵی له‌ دژی بیری پێشه‌نگ

له‌گه‌ڵ گۆڕانکاریه‌ به‌ربڵاوه‌کانی شێوه‌ی ژیانی مرۆڤ له‌ سه‌ده‌ی بیست و یه‌که‌مدا به‌ڵام پێشزانینی داھاتووی کار و پیشه‌کان و رێچکه‌ی ژیان زۆر ئاسان نیه‌. ھۆکاره‌که‌یشی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ شێوازی بیرکردنه‌وه‌ی راسته‌ ھێڵی ئێمه‌ی مرۆڤ و ته‌نانه‌ت زۆرێک له‌ رێکخراوه‌کان و پێمان وایه‌ سبه‌ینێ وه‌کوو ئه‌مڕۆیه‌ و ئاڵوگۆڕی ئه‌وتۆی به‌سه‌ردا نایه‌ت. بنه‌مای کۆمه‌ڵناسانه‌ی ئه‌م شێوازه‌ روانینه‌ ئه‌وه‌یه‌ ته‌کنۆلۆژیا نوێکان له‌ سه‌ره‌تای درووست بوون و ناساندن لە بازاڕدا، توانای به‌دیھێنانی چاوه‌ڕوانی به‌کارھێنه‌رانیان نیه‌ و ده‌بنه‌ ھۆی دڵساردبوونه‌وه‌یان.

وه‌کوو له‌ ھێڵکاره‌ی خواره‌وه‌دا ده‌یبینن بێ ھیوایی جه‌ماوه‌ر له‌ ته‌کنۆلۆژیا پێشه‌نگەکان، به‌ ھۆی مه‌ودای نێوان بیرکردنه‌وه‌ی راسته‌ ھێڵی ئێمه‌ و روانگه‌ی پێشه‌نگی ته‌کنۆلۆژیایه‌ پاش یه‌ک خول دڵساردی و بێ ھیوایی.

نموونه‌ی روونی ئه‌م باسه‌، ته‌کنۆلۆژیای راسته‌قینه‌ی گریمانه‌یی(virtual reality) بوو له‌ ساڵه‌کانی ٩٠ی زایینیدا که‌ به‌ ھۆی نه‌بوونی تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان و ئینته‌رنێتی خێراوه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا پێشوازیی لێ نه‌کرا به‌ڵام له‌ ئه‌مڕۆدا «فه‌یسبوک» وه‌کوو یه‌کێک له‌ به‌رزترین و زۆر خوازیارترین ته‌کنۆلۆژیای گۆڕه‌پانی IT ده‌ناسرێت که‌ به‌ ئاسانی کۆمپانیایه‌کی پێشه‌نگی وه‌کووOculus  به‌ نرخی دوو ملیار دۆلار ده‌کڕێت.

تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان

له‌م ساڵانه‌ی دواییدا ئێمه‌ ته‌کنۆلۆژیای پێشه‌ڕومان به‌ دی ھێناوه‌ کە خێرایی گه‌شه‌ و پێشکه‌وتنیان له‌ ساڵێکدا ده‌گاته‌ دوو ئەوەندە و زیاتریش. به‌ڵام مشتومڕی ئێستا، پێکھێنانی ئه‌و رێکخراوه‌ پێشه‌نگانه‌یه‌ که‌ بتوانن به‌ که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ ئه‌م جۆره‌ ته‌کنۆلۆژیا تاوده‌رانه‌ و پێشزانینی بازاڕه‌کانی داھاتوو، به‌ربڵاوبوون و ده‌سته‌که‌وته‌کانی خۆیان چه‌ند ئەوەندە بکه‌نه‌وه‌ و خۆیان رێک بخه‌ن له‌گه‌ڵ ژینگه‌ی نوێی بازرگانی و ئابووریدا.

لێره‌دا ئاماژه‌ ده‌که‌ین به چەند‌ تایبه‌تمه‌ندی سه‌ره‌کی رێکخراوه‌ پێشه‌نگه‌کان که‌ جیاکاره‌ له‌ رێکخراوه‌ نه‌ریتیه‌کان به‌ چوارچێوه‌ی کۆنه‌وه‌:

  • که‌ڵک وه‌رگرتنی ئاوێته‌ و زیره‌کانه‌ له‌ ته‌کنۆلۆژیای رۆژ و تاوده‌ر.
  • که‌ڵک گرتن له‌ توانای گه‌نجان، داھێنه‌ران و پێکھێنانی گروپی پێشه‌نگ.
  • دیاری کردنی ئامانجی وه‌رچه‌رخێنه‌ری گرنگ له‌ ئاستی جیھانی MTP.
  • داڕشتنی به‌رنامه‌ی تاوده‌ری رێکخراوه‌یی.
  • دابه‌ش کردنی ده‌سه‌ڵاتی بڕیاردان و جێبه‌جێکردن له‌ ھه‌موو ئاستی رێکخراوه‌دا.
  • پێداچوونه‌وه‌ و نوێکردنه‌وه‌ی به‌رده‌وامی سیاسه‌ت و به‌رنامه‌کان.
  • که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ ھێزی شازی تۆڕه‌کۆمه‌ڵایه‌تیەکان.

ئه‌گه‌رکه‌سێک سه‌رنج بدات به‌ ئاسانی بۆی روون ده‌بێته‌وه‌ زۆرینه‌ی ئه‌و کۆمپانیا و رێکخراوانه‌ی زیاتر له‌ ده‌ ساڵه‌ پێک ھاتوون ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی سه‌ره‌وه‌یان نیه‌.

له‌ ئێستاوه‌ زه‌نگی مه‌ترسیدار لێداروه‌ بۆ رێکخراوه‌ خاوه‌ن رابردوو و کۆنه‌کان و ئه‌گه‌ر له‌ جیھانی پڕ له‌ رکابه‌ریی دیجیتاڵدا خۆیان رێک نه‌خه‌ن له‌گه‌ڵ پێوه‌ره‌کانی بازرگانی رۆژدا، به‌ ده‌ستی ستارتاپ و گرووپه‌ گه‌نجه‌کان ئاوه‌ژو ده‌کرێنه‌وه‌ و وه‌کوو دێوه‌کانی کۆداک و نۆکیا و… رێگایه‌کیان نامێنێت جگه‌ له‌ داخستنی بازرگانیه‌که‌یان.

Show More

Related Posts

error: Content is protected !!
Close
Close